اکنه یا جوش پوستی

 

جوش غرور جوانی که اصطلاح علمی ان آکنه ولگاریس Acne Vulgaris است به قدری در نوجوانان شایع است که بعضی ها به خصوص آقایان نه تنها آن را بیماری تلقی نمی کنند بلکه یک نشانه کاملا طبیعی و فیزیولوژیک بدن محسوب می کنند. غالبا جوش غرور از شروع بلوغ حکایت می کند. در دخترها جوش ها یکی دو سال قبل از شروع عادت ماهانه ظاهر می شوند. البته سن شروع جوش متغیر است. ممکن است خیلی زود مثلا در 6 سالگی و یا خیلی دیر مثلا بعد از 20 سالگی باشد.


مهم ترین عامل ایجاد کننده جوش ، بسته شدن منافذ پوستی یا دهانه فولیکول هاست. تکثیر سلول ها ی سطحی پوست یا کراتینوسیت ها درقسمت فوقانی فولیکول مو موجب ضخیم شدن مجاری فولیکول ها و بسته شدن دهانه فولیکول ها می شود.علت تکثیر سلول ها افزایش هورمون مردانه بنام دی هیدروتستوسترون است.

عامل دوم ایجاد کننده جوش افزایش ترشح غدد چربی پوست است. بیمارانی که جوش دارند پوست شان چرب تر است. علت این مساله ترشح زیاد هورمون مردانه است. افرادی که جوش می زنند نسبت به افراد سالم هورمون مردانه بیشتری (البته میزان هورمون شان در محدوده طبیعی است) دارند. چربی پوست موجب تکثیر باکتری مولد جوش بنام پروپیونیوم و تجزیه چربی و ایجاد التهاب می شود.

عامل سوم در ایجاد اکنه تکثیریک نوع باکتری بی هوازی بنام پروپیونیوم است.این باکتری به طور طبیعی در فولیکول ها وجود دارد ولی وقتی تعداد باکتری ها زیاد می شود باعث تحریک سیستم ایمنی و تولید آنتی بادی می شود که نتیجه آن التهاب پوستی است.

عامل چهارم فرایند التهاب پوستی است. پس از بسته شدن دهانه فولیکول ها تعداد زیادی سلول پوست،چربی و باکتری به شکل فشرده در داخل فولیکول هاجمع می شود. در اثر فشار ناشی از این مواد فولیکول پاره شده و محتویات ان به داخل پوست آزاد می شود و این مساله با التهاب شدید همراه است که نتیجه ان جوش های قرمز است.

acne-diagram

اشکال جوش های بدن

جوش غرور از سن بلوغ شروع شده و کم کم بر تعداد و التهاب جوش ها اضافه می شود. معمولا اشکال مختلف جوش هم زمان در سطح پوست دیده می شود. ممکن است ضایعات التهابی یا غیر التهابی باشند.ضایعات غیر التهابی به شکل جوش های سر سیاه و سرسفید درشروع بیماری دیده می شوند. محتویات سیاه رنگ داخل جوش های سر سیاه مربوط به تجمع کراتین و چربی است. جوش های سر سیاه خیلی در معرض دید هستند و باعث آزار بیمار می شوند اما جوش های سر سفید به سختی دیده می شوند و بیماران شکایت چندانی از وجود آن ها ندارند. جوش های قرمز و ملتهب در اندازه های مختلف دیده می شوند گاهی کیست های بزرگ دردناک ایجاد می شود. بعضی از بیماران معتقدند استرس زیاد مثلا در زمان کنکورباعث تشدید جوش ها می شود.در شرایط استرس هورمون های بیشتری از غدد فوق کلیه ترشح می شود که بر روی غدد چربی پوست اثر می گذارد.

جوش های روی بدن یا صورت از لحاظ زیبایی مشکل روحی بزرگی برای بیماران ایجاد می کنند و نباید این مساله را دست کم گرفت. گاهی اوقات بیماران به خاطر جوش های تنه ازحضور در اماکن ورزشی مانند استخر خودداری می کنند.اما ردجوش ها مشکل زیبایی مهم تری است و شاید از خود بیماری مهم تر باشد. جوش های بزرگ تنه می توانند باعث اسکار شوند . انواع گوناگون جوش به ویژه اگر مرتبا دستکاری شده و فشار داده شوند یا کیسه بر رویشان کشیده شود می توانند در سطح پوست چاله یا فرورفتگی ایجاد کنند. بعضی از چاله ها سطحی هستند و با لیزر یا درم ابرژن درمان می شوند ولی متاسفانه درمان اسکارهای عمیق بسیار مشکل و زمان براست.

جوش غرور محدود به پوست بوده واعضای درونی بدن سالم هستند.البته بروز ناگهانی جوش های شدید نیاز به بررسی دارد. اگر خانمی به طور ناگهانی دچار اکنه شدید شود یا هم زمان پرمویی صورت و بی نظمی در عادت ماهانه داشته باشد باید ازلحاظ افزایش غیر طبیعی هورمون های مردانه آزمایش خون انجام دهد. بعلاوه مصرف برخی از داروها مانند انواع کورتون، فنی تویین ،لیتیم ،ویتامین های گروه ب ،ترکیبات برم و ید(هالوژن ها) ،بعضی از داروهای شیمی درمانی و استرویید های آنابولیک می توانند باعث بروز ناگهانی جوش شوند.

مروری بر درمان جوش

اکنه بیماری مزمنی بوده و معمولا در حوالی 25 سالگی خود به خود ناپدید می شود ولی در بعضی ها به خصوص در خانم ها با این که سال ها از بلوغ شان می گذرد بیماری ادامه می یابد علت این موضوع نامعلوم است.

درمان آکنه حتما بهتر است زیرنظر متخصصین پوست انجام شود. کامل کردن دوره درمان بسیار مهم است. زیرا جوش ها در یکی دو ماه اول پاسخ درمانی قابل توجهی نشان نمی دهند. چند ماه طول می کشد تا جوش ها کاملا خوب شوند. حتی پس از بهبود کامل لازم است از کرم های حاوی ترتینویین استفاده شود تا جوش ها عود نکنند.

درمان های خانگی مانند مالیدن آب لیمو یا سرکه یا گذاشتن یخ روی جوش یا کیسه کشیدن بر روی جوش ها نه تنها نتیجه ای ندارد بلکه ممکن است باعث تحریک بیشتر جوش ها شود.

نکته بهداشتی مهم در مراقبت از اکنه شستن پوست و تمیز نگه داشتن آن است. توصیه می شود روزانه دوبار شستشو با استفاده از شوینده های غیر صابونی که به Syndet معروف هستند انجام شود . به طور مثال میتوان از محلول Bioderma Sebium Serum    که حاوی عوامل لایه بردار (15% اسید گلیکولیک) است و کمک به صاف و شفاف شدن پوست و پیشگیری از ایجاد جوش و بهبود کیفیت چربی پوست مینماید و در عین حال التیام بخش و غیرکومدون زا است استفاده نمود در پوتهای حساس میتوان از Bioderma Sebium Pan 100gr Soap Free    که پاک کننده ملایم بدون احساس کشیدگی و خشکی وکمک به درمان آکنه و تنظیم ترشح چربی مینماید و حاوی عوامل ضدعفونی کننده (سولفات روی و مس) و عوامل ضد التهاب و رطوبت رسان است استفاده نمود

 

 

درمان طبی آکنه بر اساس شدت و وسعت جوش ها به دو دسته تقسیم می شود: داروهای موضعی یا مالیدنی وداروهای خوراکی. متداول ترین درمان جوش های قرمزو ملتهب استفاده از انواع کپسول های آنتی بیوتیکی است .

در درمان جوش های خفیف بهتر است داروهای موضعی از قبیل محلول های آنتی بیوتیکی ، بنزوییل پراکسید ،آزالئیک اسید و ترکیبات ویتامین آ مانند کرم ترتینویین یا آداپالن طبق دستور پزشک به طور مرتب استفاده شود. یکی از کرم های معروف در این زمینه Bioderma Sebium Acne    است که
ضدجوش قوی برای پوستهای آکنه ای موثر در رفع جوشهای التهابی و کومدونهای مقاوم به واسطه AHA 20% و اسید سالیسیلیک است و در کاهش سریع التهاب و رفع تحریک و قرمزی پوست پیشگیری از جای جوش و رفع براقی پوست موثر است  نوع قوی تر آن Bioderma Sebium AI     است  که دو بار در روز روی پوست تمیز شده استفاده شود. استفاده از ضد آفتاب در دوران استفاده از این کرم اکیداً توصیه می شود

برای درمان جوش های قرمز و ملتهب از کپسول های آنتی بیوتیکی مانند تتراسایکلین ،داکسی سایکلین ،ماینوسایکلین و آزیترومایسین استفاده می شود

داروهای هورمونی در درمان جوش

گاهی اوقات برای درمان جوش های شدید خانم ها از داروهای ضد هورمون مردانه استفاده می کنیم. داروهای هورمونی باعث کاهش ترشح هورمون مردانه در بدن و کاهش چربی پوست و در نهایت بهبود آکنه می شوند.البته در طول درمان لازم است بیماران از قرص های جلوگیری از بارداری هم استفاده کنند.

.

آکوتان

گاهی اوقات بیمارانی را می بینیم که صورت ویا پشت شان پر از جوش های بزرگ وکیست های ملتهب است که به درمان های ساده جواب نمی دهد. یا جوش های ملایم ترکه به چند سال درمان جواب نداده و برای بیمار عذاب اور شده و مشکل روحی ایجاد کرده است یا جوش هایی که در سطح پوست چاله می گذارند.در این موارد متخصصین پوست دارویی به نام آکوتان(ایزوترتینویین) را که از مشتقات ویتامین آ می باشد تجویز می کنند.

اکوتان نیز مثل هرداروی دیگری دارای عوارض جانبی است .چون اثار مفید اکوتان قابل چشم پوشی نیست لذا تاکید می شود این دارو تحت نظر پزشک متخصص پوست مصرف شود تا با کمترين عارضه، بیشترین فایده نسیب بیماران شود.